LES PÈRES ET L'ÉGLISE ANCIENNE
ad Rom. V, 8 (P. G., 14, 1038; LOMMATZSCH, p. 381; E. P., 499 :
«Secundum typum Ecclesiis traditum »); id., V, 9 (P. G., 14, 1047 B;
LOMMATZSCH, p. 397; KIRSCH, n. 249; E. P., 501).
6. In Numer., hom. V, 1 (P. G., 12, 603 C; BAEHRENS, p. 26).
7. Ad Basilidem, trad. CONYBEARE, dans J. T. S., 15 (1914), p. 438.
8. D'après S. CYPRIEN, Ep., 75, 6 et 85, 5.
9. Epist., 63, 9-13 (P. L., 4, 380-383; HARTEL, p. 707-712).
10. Epist., 67, 5 (P. L., 3, 1027; HARTEL, p. 739; E. P., 588).
II. De Spiritu Sancto, 9, 22 (P. G., 32, 105 A; S. Ch., 17, 1945, p. 145).
12. Op. cit., 27, 66 (col. 188; S. Ch., p. 233-234; E. P., 954).
13. Panarion, Haer. LXI, 6 (P. G., 41, 1047; E. P., 1098).
14. Op. cit., Haer. LXXV, 7 (42, 542-543).
15. In Epist. ad Phil., hom. 3, 4 (P. G., 62, 203-204; E. P., 1206).
16. Dial. adv. Lucifer., 8 (P. L., 23, 172; partiellement E. P., 1358).
17. Epist., 41, 3 (ad Marcellum : P. L., 22, 475).
18. Epist., 25 (JAFFÉ, 311; P. L., 20, 551; KIRCH, 726): « Si instituta
ecclesiastica... integra vellent servare Domini sacerdotes... Sed dum
unusquisque non quod traditum est, sed quod sibi visum fuerit, hoc
aestimat esse tenendum, inde diversa in diversis locis vel ecclesiis aut
teneri, aut celebrari videntur; ac fit scandalum populis, qui dum nes-
ciunt traditiones antiquas humana praesumptione corruptas, putent sibi
aut ecclesias non convenire, aut ab Apostolis vel apostolicis viris
contrarietatem inductam. » Comparer, avant lui, SIRICE (384-399).
Epist., 6, 3, 5 (P. L., 13, 1166) : « Praedico, ut unam fidem habentes,
unum etiam in traditione sentire debeamus, probantes nos unanimes
atquae concordes, pacifici in Christo et in observationibus apostolicis
habere caritatem.» Dans ces textes, les traditions apostoliques sont
des questions d'observationes, d'instituta, de célébration...
19. De Genes. ad litt., X, 23, 39 (P. L., 34, 426, en 393-394); De
bapt. c. Don., IV, 24, 31 (43, 174, vers 400); comp. V, 24, 31 (col. 192).
20. De bapt. c. Don., II, 7, 12 (P. L., 43, 133): « Quam consuetudi-
nem credo ex apostolica traditione venientem, sicut multa quae non
inveniuntur in litteris eorum, neque in conciliis posteriorum, et tamen
quia per universam custodiuntur Ecclesiam, nonnisi ab ipsis tradita
et commendata creduntur. » Comp. V, 23, 31 (col. 192) : « Apostoli
autem nihil qui dem exinde praeceperunt : sed consuetudo illa quae
opponebatur Cypriano, ab eorum traditione exordium sumpsisse cre-
denda est, sicut sunt multa quae universa tenet Ecclesia, et ob hoc ab
Apostolis praecepta bene creduntur, quanquam scripta_non reperian-
tur. » Ailleurs, S. Augustin rattache cette pratique à l'Écriture, par le
moyen de l'autorité de l'Église à laquelle l'Écriture porte témoignage :
C. Cresc., I, 33, 39 (43, 466); Comp. le De unitate Eccl., 22, 63 (43,
437-438).
21. De nuptiis et concup., II, 50 (P. L., 44, 465, en 419-420).
22. Sermo, 252, 9 (P. L., 39, 1176).
23. « Illa autem quae non scripta, sed tradita custodimus, quae
quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi, vel ab ipsis Apos-
tolis, vel, plenariis conciliis, quorum est in Ecclesia saluberrima aucto-
ritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod Domini passio
et resurrectio et ascensio in coelum, et adventus de coelo Spiritus
107
