LA TRADITION ET LES TRADITIONS
seconde implique « intellectus et significatio visionis » (Com. in 2 Cor,
c. 12, lect. I).
12. Pour S. AUGUSTIN, cf. H. JONAS, Augustin und das paulinische
Freiheitsproblem, Göttingen, 1930, p. 59-60 (l'inspiratio est un acte de
Dieu qui suit la vocatio et qui est comme un exercice effectif de cette
vocatio); pour S. THOMAS, Cf. R. AUBERT, Le Problème de l'acte de foi...,
Louvain, 1945, p. 59, 65-66; M. L. GUÉRARD DES LAURIERS, Dimensions
de la Foi, Paris, 1949, t. II, p. 253 s. Pour le moyen âge, comp. A. LAND-
GRAF, Dogmengesch. d. Frühscholastik, Ratisbonne, 1952, t. 1/1, p. 132-
133.
13. Voir par exemple les textes de PRÉVOSTIN et HUGUES DE SAINT-
CHER, cités dans l'édition Quaracchi de la Summa Fratris Alexandri,
t. I, p. 19, n. 6: Prévostin : « occulta inspiratione adiuvante »; Hugues :
<< per inspirationem ».
14. Dictum ante, D XX, c. I (FRIEDBERG, col. 65) : « I pars. Decre-
tales itaque epistolae canonibus conciliorum pari iure exequantur.
Nunc autem queritur de expositoribus S. Scripturae, an exequentur,
an subiciantur eis? Quo enim quisque magis ratione nititur eo maioris
auctoritatis eius verba esse videntur. Plurimi autem tractatorum, sicut
pleniori gratia Spiritus Sancti, ita ampliori scientia aliis praecellentes,
rationi magis adhesisse probantur. Unde nonullorum Pontificum consti-
tutis Augustini, Ieronimi atque aliorum tractatorum dicta eis videntur
esse preferenda. »
15. Outre le texte de Gratien cité n. préc., cf. ALBERT LE GRAND :
<< In theologia locus ab auctoritate est ab inspiratione Spiritus Sancti »>
(Sum. theol., I, q. 5, n. 2, BORGNET, XXXI, p. 24); « Si tamen ab aliquo
Patrum sancto vel Domino Papa in hac quaestione determinari invenitur,
magis judicarem illius sententiae standum quam meae : quia magis in
hac parte credendum est inspirationi Ecclesiae quam rationi conjectu-
ranti ex incertis » (IV Sent., d. 23, a. 21 sol., XXX, p. 29); « In hac quaes-
tione (causalité de la résurrection du Christ)... sanctis divinam inspi-
rationem habentibus, omnino consentiendum esse videtur » (ib., d. 43,
a. 5, XXX, p. 513).
16. Par exemple AMBROISE AUTPERT, pour son commentaire de
L'Apocalypse. Et cf. BARDY et BACHT, loc. cit.
17. Ainsi VICTORINUS, Adv. Arium, III, 6 (P. L., 8, 1102 D): « Extolle
te igitur atque erige, spiritus meus, et virtute qua a Deo mihi es ins-
piratus, agnosce... »; S. GRÉGOIRE abordant l'explication du Livre des
rois « spe divinae inspirationis » (In Ium Reg. Expos., proem., 5; P.L., 79,
21 B).
18. S. CYRILLE D'ALEXANDRIE, Lettre aux moines d'Égypte (P. G., 77,
16 B, 17 C), voir autres textes dans BARDY, p. 23 s.; H. DU MANOIR,
Le Symbole de Nicée au concile d'Ephèse, dans Gregorianum, 12 (1931),
p. 104-137; S. ISIDORE DE PÉLUSE, Épist., IV, ep. 99 (P. G., 78, 1165 A);
G. LAMPE, dans Scripture and Tradition. Essays, ed. by F. W. DILLIS-
TONE, Londres, 1955, p. 21-52.
19. Moyen âge: très fréquemment chez Grégoire VII par exemple,
XVIe siècle: JULES II, au Ve concile de Latran (cité dans W. ULLMANN,
Medieval_Papalism..., Londres, 1949, p. 32); S. JEAN FISHER (supra,
p. 157); JEAN FABER, évêque de Wiener-Neustadt (De Primatu Papae,
180
