CONCILE DE TRENTE ET THÉOLOGIE
}
;
l'Écriture. Cf. R. STUPPERICH, Schriftverständnis u. Kirchenlehre bei
Butzer u. Gropper, dans Jahrbuch f. westfäl. Kirchengesch., 1950,
p. 100-128.
49. Lib. II, c. 3, dans Opera, éd. RUARD TAPPER, Louvain, 1556,
t. I, fol. 50v s. Citons ce beau texte de fol. 61V AB: «...ex eiusdem eccle-
siae doctrina attingimus verum scripturarum intellectum, in his quae
ad fidem et mores spectant. Horum itaque consideratione maior est
ecclesiae quam scripturae sacrae authoritas. Eadem vero quodammodo
et aequalis, quia utrobique est unus et idem Spiritus loquens et docens.
Unde et scriptura nihil aliud est quam testimonium ipsius ecclesiae
scriptum ex Spiritu Sancto, testificantis et loquentis. Et quemadmodum
ecclesia regitur in fide et moribus secundum scripturas sacras, sic et
scripturae sacrae intelliguntur non secundum sensum quem sibi unus-
quisque praesumpserit, sed secundum sensus quos Spiritus Sanctus
hactenus per ecclesiam docuit, docet et suggerit, dicente magistro
ecclesiae Christo Paracletus... (Jn, 14, 26, 16; 16, 13.) Et quamvis
ecclesia non possit aut definire aliquid contra scripturas sacras, aut
extra scripturas sacras condere novum fidei articulum qui non antea
fuerit de veritate fidei, nec discernere quodlibet pro suo arbitrio, nec
augere evangeliorum numerum utique, tamen potest per Spiritum
veritatis semper in se habitantem docere id quod pridie occultum erat et
ad fidei veritatem pertinebat declarare et manifestare vel ex scripturis
sacris iam manifestatis vel etiam traditionibus apostolicis ad nos serie
tracta devolutis, vel alias divinitus revelatis. >>

:
50. Déjà TERTULLIEN (Praescr., 28), S. VINCENT DE LÉRINS, Commo-
nit., 2 (P. L., 50, 639; E. P., 2168). Le moyen âge (et encore SERIPANDO
au concile de Trente. Cf. C. T., XII, 520-521 et V, 17, 7) citait parfois
sous le nom de S. Cyprien un écrit d'ARNAUD DE BONNEVAL, dans
lequel on lit le passage suivant : « Ipse Summus Sacerdos sui est sacra-
menti institutor et auctor, in coeteris homines Spiritum Sanctum
habuere doctorem, et sicut par est Spiritui Sancto et Christo divinitas,
ita in eius institutis aequa est auctoritas et potestas » (De cardinalibus
operibus Christi, c. 7, P. L., 189, 1650). Depuis Trente, cf. BELLARMIN,
Controv. De Verbo Dei, lib. III, c. 1o (Opera, Paris, 1870, t. I, p. 192);
S. FRANÇOIS DE SALES, Controv., part. III, ch. 3, art. 1 (Euvres, éd.
Annecy, t. I, p. 206 s.); BOSSUET, Réfutation du catéchisme du sieur
Ferry, part. II, ch. 4 (Œuvres, éd. LACHAT, Paris, 1863, t. 13, p. 476);
FENELON, Deuxième Lettre sur l'autorité de l'Église (Œuvres, t. I, p. 223-
224); De l'éducation des filles, ch. 7; FRANZELIN, De div. Tradit. et
Script., th. XVIII, coroll. 4.
51. Cf. infra, n. 53. Alphonse de Castro écrivait aussi : « On doit
tenir sans hésitation que les traditions et définitions de l'Église uni-
verselle, même si elles n'ont l'appui d'aucun texte de l'Écriture, doivent
faire l'objet de la même foi que celle qui est due aux Écritures elles-
mêmes. Car le Saint-Esprit meut aujourd'hui leur langue, pour affir-
mer ce qui est nécessaire au salut, exactement comme il a mû la main
de l'écrivain sacré pour rédiger les saintes Écritures » (Adv. omnes haer.,
lib. I, c. 5 éd. 1534, fol. IX). Voir aussi JEAN CALVIN, théologien du
concile, qui citait n, 16, 12; C. T., XII (Tractatus), p. 475.
52. C. T., I, 485 et X, p. 386-387.
229
