TRADITION ET MAGISTÈRE
concile du Vatican : « Potestas Summi Pontificis limitatur jure natu-
rali et divino, limitatur Jesu Christi Domini nostri praeceptis et doc-
trinis, limitatur communi Ecclesiae bono, limitatur conscientia,
limitatur recta ratione et sensu communi, limitatur regula fidei et
morum... » (MANSI, LII, 579-580).
B) L'AUTORITÉ ECCLÉSIASTIQUE S'APPLIQUE
A GARDER ET SUIVRE LES DÉTERMINATIONS
DE DOCTRINE OU DE DISCIPLINE PORTÉES ANTÉRIEUREMENT.
Elle en a surabondamment fait profession. Les papes, en particu-
lier, se sont plu à faire, de cette règle, le principe de leur action.
a) Les papes.
S. ÉTIENNE Ier (254-257) formule ainsi la règle à suivre pour récon-
cilier des hérétiques baptisés : « Nihil innovetur, nisi quod traditum
est... » (D 46), ce que F. DÖLGER, s'appuyant sur la réponse de
S. Cyprien et sur un texte d'Eusèbe, traduit ainsi : « Es soll keine
Neuerung eingeführt werden...; man bleibe bei der Ueberlieferung >>
(Antike u. Christentum, 1 (1929), p. 79 s. et 139. Cf. A. DENEFFE, op.
cit., p. 165).
Le pape ZOZIME écrit aux évêques des Gaules, le 22 mars 417:
<< Contra Patrum statuta concedere aliquid vel mutare, nec huius
quidem sedis potest auctoritas. Apud nos enim inconuulsis radicibus
uiuit antiquitas cui decreta Patrum sanxere reverentiam » (Jaffé,
328; repris par GRATIEN, C. 7, C. XXV, q. 4, col. 1008-1009).
Le pape BONIFACE Ier (418-422), auquel E. Schwartz a restitué cette
lettre, déclare : « Dominentur nobis regulae, non regulis dominemur.
Simus subjecti canonibus, cum canonum praecepta servamus >>
(JAFFÉ, 366, P.L., 50, 428. Cf. SCHWARTZ, dans la Festschrift f. Reit-
zenstein, 1931, p. 146).
Chez S. LÉON, les textes surabondent, en particulier dans ses lettres
relatives au canon 28º de Chalcédoine : son refus de celui-ci est motivé
ainsi : « Privilegia enim Ecclesiarum, sanctorum Patrum canonibus
instituta, et venerabilis Nicaenae synodi fixa decretis, nulla possunt
improbitate convelli, nulla novitate mutari » (Ep, 104 ad Marcianum :
P. L., 54, 995; comp. Ep, 106 ad Anatolium, col. 1005 et Ep, 106
ad Pulcheriam, col. 999). Mais c'est pour S. Léon, un principe géné-
ral : « Auctoritatem canonum decretorumque nostrorum » (Ep, I, JAFFÉ,
398); «omnia decretalia constituta, tam beatae recordationis Innocentii
quam omnium decessorum nostrorum » (Ep, 4, 5, Jaffé, 492).
275
3
