
LA TRADITION ET LES TRADITIONS
iam late per omnem locum erat dispersa Christi ecclesia, erantque in
observantia ecclesiae ritus et instituta quaedam ab apostolis praecepta,
priusquam scripta essent ulla evangelia... »
29 C. T., I, p. 484-485: « Ea autem fidei nostrae principia tria esse
inveniemus. Nam doctrinam nostram non nisi revelationem quandam
diversis temporibus factam dinoscitur. Patriarchis primum, quorum
fidem in sacris scripturis habemus hasque vetus testamentum nomi-
namus. Procedente tempore placuit divinae bonitati eadem et longe
plura hominibus per unigenitum Filium suum revelare, qui non scripto,
sed ore, non in charta, sed in corde plantavit evangelium suum, prout
nihilominus iidem prophetae praedixerant et hoc novum testamen-
tum dicimus. Eorum tamen, quae a Christo emanarunt, quaedam scrip-
turae demandata, quaedam in cordibus hominum relicta fuerunt
hocque secundum principium est fidei nostrae. Tertium autem, quo-
niam non semper Filius hominis nobiscum mansurus erat, Spiritum
Sanctum suum in mundum misit, qui Dei secreta et quae dubia apud
homines erant declararet... >>
30. «Totum evangelium potest dici traditio, eo quod per vivam
Jesu Christi et apostolorum vocem, primitus in cordibus hominum dis-
seminatum est » (op. cit., fol. 2v: nous devons ces textes à G. H. TAVARD,
Tradition in Early Post-Tridentine Theology, dans Theol. Studies, 23
(1962), p. 377-405 (p. 391 s.).
31. Op. cit., fol. 5.
32. Op. cit., fol. 220 (G. H. TAVARD, p. 292, n. 64).
33. «Atramento mortuo in sacris codicibus expressum », « in mate-
rialibus aut lapideis tabulis » (G. H. TAVARD, p. 393).
34. De Locis theol., lib. III, c. 3, primum fundam. (éd. SERRY, p. 67 b):
«Lex ergo evangelica, quae lex spiritus est, non literae, non est a prin-
cipio literis exarata, sed in animis fidelium insculpta. »>
35. Ibid., quartum fundam., p. 69 b.
36. Par exemple JEAN DE LA PEÑA, O. P. (Salamanque, 1559), Comm.
in IIam IIae, q. 1, a. 10: « Doctrina revelata immediate a Deo sive
fuerit scripta in chartis, sive in intellectibus et cordibus fidelium, eius-
dem est auctoritatis» (dans C. Pozo, La Teoria del Progresso dogmatico
en los Teologos de la Escuela de Salamanca, Madrid, 1959, p. 151);
BAÑEZ, In Iam Partem..., q. I, a. 8 (1584): « Sacra Scriptura praecipue
est in corde Ecclesiae, secundario vero in libris et editionibus » (éd. BEL-
TRAN DE HEREDIA, Salamanque, 1934, p. 71); STAPHYLUS (In causa
religionis sparsim editi libri, Ingolstadt, 1613, p. 24), oppose le « Vivum
cor Ecclesiae » aux « mortuae chartacae membraneae Scripturarum »>.
Par contre, nous n'avons pas rencontré le thème de l'Évangile écrit
dans les cœurs, en tout cas pas la citation de 2 Cor, 3, 3, dans S. ROBERT
BELLARMIN, Ia Controversia generalis: De Verbo Dei, lib. IV.
37. Voir notre Vraie et Fausse Réforme dans l'Église (Unam Sanctam,
20), Paris, 1950, p. 423 s.
38. Voir E. H., p. 151-166.
39. Par exemple Eck (cf. G. H. TAVARD, Holy Writ, p. 123). Sinon
primauté, du moins égalité, fondée dans le fait que le principe opérant
ici et là est le même, à savoir le Saint-Esprit. C'est la position de nom-
breux théologiens (Driedo: cf. MURPHY, op. cit., p. 93; Jean de la Peña
cité supra, n. 35), c'est celle du concile de Trente: «pari pietatis affectu »,
expression empruntée au texte de S. Basile si souvent invoqué.
344
